Prevalentie / Co-morbiditeit
Co-morbiditeit: autisme, eetstoornissen, trauma, depressie
Jongeren die zich melden bij gender-klinieken vertonen in alle gepubliceerde cohorten verhoogde prevalentie van autismespectrumstoornis (6-25x), eetstoornissen, pre-existente depressie, angststoornissen en trauma. De Cass Review (2024) benadrukt dat differentiaal-diagnostiek deze co-morbiditeiten moet onderscheiden van genderdysforie als onderliggende oorzaak van distress.
Co-morbiditeit per diagnose
| Co-morbiditeit | Prevalentie genderdysforie-cohort | Algemene bevolking | Bron |
|---|---|---|---|
| Autismespectrumstoornis | 6-26% | 1-2% | Warrier 2020; Glidden 2016 |
| Depressieve stoornis | 50-75% | ~10% | de Vries 2011; Becerra-Culqui 2018 |
| Angststoornis | 40-65% | ~15% | Becerra-Culqui 2018 |
| Eetstoornis | 4-16% | 0,5-3% | Diemer 2015; Coelho 2019 |
| Suicidaliteit (lifetime) | 30-50% | ~9% | Toomey 2018 |
| Trauma/PTSS | 20-45% | ~6% | Aitken 2016; Reisner 2016 |
Autisme: Warrier 2020 Nature Communications
Warrier et al. (Nature Commun 2020;11:3959) analyseerden vijf grote datasets (totaal n=641.860). Transgender en gender-diverse individuen hadden 3-6x verhoogde odds op een autisme-diagnose; subklinische autistische trekken waren significant hoger. Glidden et al. (Sex Med Rev 2016) rapporteerde een meta-analytische odds ratio van 6,03 voor co-occurrentie autisme x genderdysforie.
"Transgender and gender-diverse adults are 3 to 6 times more likely to be autistic than cisgender adults." — Warrier et al., Nature Communications 2020
de Vries 2010: Amsterdam-cohort
de Vries et al. (J Autism Dev Disord 2010;40(8):930-936) onderzochten 204 kinderen en adolescenten in het Amsterdam-protocol. 7,8% voldeed aan de criteria voor autismespectrumstoornis (ASD), tegenover circa 0,6-1% in de algemene Nederlandse populatie van die leeftijd. Dit was de eerste systematische publicatie van de ASD-genderdysforie-overlap.
Trauma: Aitken 2016
Aitken et al. (J Sex Med 2016;13(7):1097-1107) documenteerden in het CAMH Toronto-cohort dat 26% van de adolescenten met genderdysforie een geschiedenis van seksueel of fysiek misbruik had, tegenover circa 7% in de algemene bevolking. Trauma-incidentie was geassocieerd met latere onset en hogere co-morbide depressie.
Cass Review: focus op differentiaal-diagnose
De Cass Final Report (2024) stelt dat hoge prevalentie van co-morbide ASD, eetstoornissen en trauma vereist dat clinici onderscheid maken tussen: (1) genderdysforie als primaire diagnose, (2) gender-distress als symptoom van onderliggende psychopathologie, en (3) identificatie als sociale coping-strategie. Cass benadrukt dat medische interventie zonder uitgebreide differentiaal-diagnose risico's met zich meebrengt die niet door affirmatieve modellen worden geadresseerd.
Zie ook
Bronnen
- Warrier V, Greenberg DM, Weir E, et al. Elevated rates of autism, other neurodevelopmental and psychiatric diagnoses, and autistic traits in transgender and gender-diverse individuals. Nat Commun. 2020;11:3959. DOI: 10.1038/s41467-020-17794-1
- Glidden D, Bouman WP, Jones BA, Arcelus J. Gender dysphoria and autism spectrum disorder: a systematic review. Sex Med Rev. 2016;4(1):3-14. DOI: 10.1016/j.sxmr.2015.10.003
- de Vries ALC, Noens ILJ, Cohen-Kettenis PT, et al. Autism spectrum disorders in gender dysphoric children and adolescents. J Autism Dev Disord. 2010;40(8):930-936. DOI: 10.1007/s10803-010-0935-9
- Aitken M, VanderLaan DP, Wasserman L, et al. Self-harm and suicidality in children referred for gender dysphoria. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2016;55(6):513-520. DOI: 10.1016/j.jaac.2016.04.001
- Becerra-Culqui TA, et al. Mental health of transgender and gender nonconforming youth compared with their peers. Pediatrics. 2018;141(5):e20173845. DOI: 10.1542/peds.2017-3845
- Cass H. The Cass Review Final Report. NHS England, 2024.
- statsforgender.org/comorbidity