De architect van het Dutch Protocol: een kritisch portret legt de bewijsbasis bloot

Wie het essay portretteert

Peggy Cohen-Kettenis (geb. 1948) was de eerste auteur van de protocolpublicatie uit 1998 en mede-auteur van de beschrijving uit 2006. Zij leidde de VUmc-genderkliniek tot 2015. Het model dat zij mee vormgaf — puberteitsremming, gevolgd door cross-sekse hormonen en later chirurgie — werd via internationale richtlijnen de feitelijke standaard.

Wat het essay stelt over de data

• Hoge uitval in de follow-upcohorten, wat gunstige uitkomsten kan hebben geflatteerd.

• Weinig belichte mortaliteitscijfers in vroege cohorten.

• De zelfrapportage-schaal (Utrecht Gender Dysphoria Scale) als vervanging van een volwaardige differentiaaldiagnose.

• Dezelfde onderzoekers schreven zowel de primaire studies als de internationale richtlijnen die daarnaar verwezen.

Dit zijn de kwalificaties van de auteur, Hermes Postma. Wat telt, is dat deze punten toetsbaar zijn tegen de gepubliceerde cohortdata.

De cohortvraag — een rode draad op deze site

Het portret sluit aan op een patroon dat deze site eerder documenteerde: de keuze welke patiënten wél en niet in de kernanalyse belanden. Zie de bronanalyse van een Trouw-interview uit 1992, waarin vroege sterfgevallen buiten de veelgeciteerde cohort van Cohen-Kettenis en Kuiper vielen. Wie de bewijsbasis van het protocol beoordeelt, komt telkens uit bij dezelfde vraag: hoeveel patiënten zijn uit het zicht verdwenen?

Wat de onafhankelijke reviews zeggen

Los van dit portret oordeelden de Britse Cass Review (2024), het Zweedse SBU (2022) en de Finse COHERE-richtlijn (2020) dat de bewijsbasis voor medische transitie bij minderjarigen zwak is. Veel van dat bewijs gaat terug op de Nederlandse studies. Zie ook detransitie — prevalentie en motieven en de bronnenlijst.