Chirurgie / Gezichtschirurgie

Gezichtsfeminisatie (FFS) en facialisatie

FFS omvat een pakket aan gezichtsosteotomieën om mannelijke gezichtskenmerken te verzachten: voorhoofd-contouring (type III met setback), kaakreductie, kinplastiek, neuscorrectie, haarlijn-verlaging. De ingrepen zijn permanent, betreffen het schedelbot, en dragen risico op zenuwbeschadiging die niet altijd reversibel is.

Capitán 2014: voorhoofd-reconstructie

Capitán et al. (Plast Reconstr Surg 2014, n=172, follow-up 1 jaar) beschreven type III voorhoofd-reconstructie met setback van de anterior tafel van de sinus frontalis. Complicaties: tijdelijke hypoesthesie supraorbitalis bij vrijwel alle patiënten (intrinsiek), persisterende hypoesthesie bij 4-12%, revisies 5-10%.

Ingrepen en risico's

Ingreep	Primair risico	Bron
Voorhoofd-contouring type III	Zenuwbeschadiging supraorbitalis, hypoesthesie 4-12% persistent	Capitán 2014
Kaakhoek-reductie	Inferior alveolar nerve-beschadiging 5-15%	Deschamps-Braly 2017
Kinplastiek (genioplasty)	Mental nerve-beschadiging 8-20%	Spiegel 2011
Neuscorrectie (rhinoplastiek)	Revisie 10-15%, ademhalingsproblemen 5%	Spiegel 2011
Haarlijn-verlaging	Zichtbaar litteken, hypoesthesie scalp	Capitán 2017
Thyreoid-chondroplastiek (adamsappel)	Stemveranderingen 3-8%	Wolfort 1990; Spiegel 2008
Hospitalisatie	1-3 nachten	Capitán 2014
Hersteltijd zichtbare zwelling	3-6 maanden	Spiegel 2011

Zenuwbeschadiging

De supraorbitale, infraorbitale en mentale zenuwen lopen direct door het operatiegebied. Tijdelijke hypoesthesie is intrinsiek; persisterende sensorische uitval treedt op bij 4-20% afhankelijk van de ingreep (Deschamps-Braly 2017, JAMA Facial Plast Surg). Motorische zenuwbeschadiging (frontalis-tak, marginale mandibulaire tak) is zeldzamer maar kan gezichtsasymmetrie veroorzaken.

Psychologische uitkomsten

Spiegel et al. (Laryngoscope 2011) en Morrison et al. (Plast Reconstr Surg 2020) rapporteerden hoge zelfgerapporteerde tevredenheid (>80%). Dit zijn echter zelfrapportages bij patiënten die forse permanente ingrepen hebben ondergaan; sociale-wenselijkheidsbias en cognitieve dissonantie zijn moeilijk uit te sluiten.

"Permanent alteration of skeletal structures of the face carries non-trivial risk of nerve injury and is irreversible; long-term satisfaction data beyond 5 years remain limited." — Deschamps-Braly 2017, JAMA Facial Plast Surg

Onomkeerbaarheid

Botreducties zijn definitief. Bij detransitie kan voorhoofd-setback of kaak-reductie niet ongedaan worden gemaakt. Spiegel publiceerde geen lange-termijn-detransitie-uitkomsten; deze data ontbreken voor FFS specifiek.

Zie ook

Bronnen

Capitán L et al. Facial feminization surgery: the forehead. Plast Reconstr Surg 2014;134(4):609-619. DOI: 10.1097/PRS.0000000000000545
Deschamps-Braly JC et al. The Importance of Anthropometric Measures in Facial Feminization Surgery. JAMA Facial Plast Surg 2017;19(5):353-354. DOI: 10.1001/jamafacial.2017.0408
Spiegel JH. Facial determinants of female gender and feminizing forehead cranioplasty. Laryngoscope 2011;121(2):250-261. DOI: 10.1002/lary.21187
Morrison SD et al. Facial Feminization: Systematic Review of the Literature. Plast Reconstr Surg 2016;137(6):1759-1770. DOI: 10.1097/PRS.0000000000002171
Capitán L et al. Hair Transplantation in Transgender Patients. Plast Reconstr Surg 2017;139(3):e596-e603. DOI: 10.1097/PRS.0000000000003045
statsforgender.org — Facial feminization surgery outcomes