Vaginale atrofie en bekkenpijn onder testosteron

Vaginale atrofie

Histologisch onderzoek (Baldassarre et al., International Journal of Impotence Research, 2013, n=12 transmannen vs 12 ciswomen) toont volledige verlies van glycogeen-rijke superficiale cellen en dunne, parabasale epitheellaag binnen 6-12 maanden testosterontherapie. Klinisch presenteert dit zich als droogheid, contactbloedingen, dyspareunie bij ontvangende penetratie en spontane fissuren. Vaginale pH stijgt van 4,0-4,5 naar 6,0-7,0, met verstoorde microbioomsamenstelling en verhoogd risico op bacteriële vaginose.

Bekkenpijn

Grimstad et al. (Journal of the Endocrine Society, 2020, n=280 transmannen onder testosteron) rapporteerden chronische bekkenpijn (>6 maanden) bij 30-50% van de deelnemers. De pijn correleert met behandelduur, vaginale atrofie-graad en eerdere endometriose-diagnose. Bekkenbodemdysfunctie en hypertonie zijn vaak comorbide. Topicale oestrogeen vermindert symptomen zonder systemische re-feminisatie aantoonbaar te beïnvloeden (Kaiser et al., 2021).

Endometrium-pathologie

Het effect van langdurig testosteron op het endometrium blijft betwist. Eerdere aanname was dat testosteron via aromatisatie naar estradiol proliferatie stimuleert; recentere studies (Grimstad 2019, Khalifa 2019) tonen overwegend atrofische endometria bij hysterectomie-preparaten van transmannen (range 45-83% atrofisch, 14-37% proliferatief, 0-3% complex hyperplastisch). Geen casus van endometriumcarcinoom bevestigd in cohorten boven 1.000 patiënten.

Polycysteuze ovariële morfologie

Becerra-Culqui et al. (Pediatrics, 2018) en Loverro et al. (Taiwan Journal of Obstetrics and Gynecology, 2016) tonen polycysteuze ovariële morfologie bij meer dan 50% van de hysterectomie-preparaten van transmannen na minstens één jaar testosteron. Stromahyperplasie en theca-luteinisatie zijn frequent. Onbekend is of deze morfologische verandering klinisch betekenisvol is na ovariëctomie of bij behoud van ovaria.

• Periodieke gynaecologische controle aanbevolen ook na hormoonstart
• Cervixscreening blijft geïndiceerd bij behoud cervix (HPV-positiviteit niet verlaagd door testosteron)
• Topische oestrogeencrème of dehydroepiandrosteron (DHEA) voor symptoomverlichting
• Bekkenbodemfysiotherapie bij hypertonie

Zie ook

• Hormoontherapie (overzicht)
• Erytrocytose onder testosteron
• Testosteron: cardiovasculair risico
• Chirurgie

Bronnen

• Grimstad FW et al. Pelvic pain in transmasculine adults receiving testosterone. Journal of the Endocrine Society 2020;4(Suppl 1):A82. (Vol. publicatie 2021, JES). DOI: 10.1210/jendso/bvab048
• Grimstad FW et al. Uterine pathology in transmasculine persons on testosterone. American Journal of Obstetrics and Gynecology 2019;220(3):257.e1-257.e7. DOI: 10.1016/j.ajog.2018.12.021
• Khalifa MA et al. Histologic features of hysterectomy specimens from female-male transgender individuals. International Journal of Gynecological Pathology 2019;38(6):520-527. DOI: 10.1097/PGP.0000000000000548
• Becerra-Culqui TA et al. Mental health of transgender and gender nonconforming youth. Pediatrics 2018;141(5):e20173845. DOI: 10.1542/peds.2017-3845
• Baldassarre M et al. Effects of long-term high dose testosterone administration on vaginal epithelium structure and oestrogen receptor-alpha and -beta expression. International Journal of Impotence Research 2013;25(5):172-177. DOI: 10.1038/ijir.2013.9
• Hembree WC et al. Endocrine Society Clinical Practice Guideline. JCEM 2017;102(11):3869-3903. DOI: 10.1210/jc.2017-01658
• statsforgender.org — gynaecologische uitkomsten