Spijt en uitkomsten / de Blok 2021
de Blok 2021: vijf decennia Nederlandse mortaliteitsdata
Christel de Blok en collega's (Amsterdam UMC) breidden het Asscheman-cohort uit naar 4.568 transgender personen 1972-2018. Dit is de grootste en langste klinische cohortstudie naar mortaliteit. De conclusie: ondanks moderne zorg blijft de mortaliteit tweemaal verhoogd.
Studieopzet
Retrospectief cohort van alle volwassen patienten in hormoonbehandeling bij Amsterdam genderkliniek 1972-2018. n=4.568 (2.927 MTF, 1.641 FTM). Vergelijking met algemene NL-bevolking (CBS-data). de Blok, C. et al. (2021). Mortality trends over five decades in adult transgender people receiving hormone treatment: a report from the Amsterdam cohort of gender dysphoria. Lancet Diabetes Endocrinol, 9(10), 663-670. doi:10.1016/S2213-8587(21)00185-6.
Kerncijfers
2,0×
MTF-mortaliteit vs algemene bevolking
1,8×
MTF-mortaliteit na HIV-exclusie
1,8×
FTM-mortaliteit verhoogd (nieuw)
Geen
Verbetering over decennia
Belangrijkste doodsoorzaken
| Oorzaak | MTF SMR | FTM SMR |
|---|---|---|
| Cardiovasculair | 2,1 | 0,7 |
| Suicide | 2,4 | 1,8 |
| Longkanker | 2,7 | 1,9 |
| HIV/AIDS | 30+ | n.s. |
| Niet-natuurlijk | 2,0 | 1,4 |
Trends over tijd
Anders dan verwacht zag het Amsterdam-team geen verbetering in mortaliteit ondanks (a) overschakeling van ethinylestradiol naar veiliger estradiol-formuleringen, (b) betere HIV-behandeling, en (c) bredere maatschappelijke acceptatie. De auteurs concluderen dat preventieve cardiovasculaire en suicidezorg meer aandacht behoeft.
"Despite improvements in transgender healthcare, the mortality of transgender people remained high over the past five decades. Suicide death rates have not decreased over time." — de Blok et al., 2021
Implicaties
- Hormonenwissel (ethinyl naar 17-bèta) heeft de cardiovasculaire piek niet weggenomen
- Suicide-mortaliteit blijft constant ondanks affirmerende zorg
- Roken en lifestyle-factoren verklaren deel van longkankerexcess
- Het beeld dat affirmerende zorg "leven redt" wordt door deze data niet bevestigd
Methodologische sterkte en beperking
Sterkte: volledig NL-cohort, lange follow-up, twee geslachten. Beperking: enkele kliniek (Amsterdam), geen vergelijking met niet-behandelde transcohort, geen detransitie-data, geen kosten-baten van behandeling.
Zie ook
Spijt en uitkomsten (dossier)
Overzicht.
Asscheman 2011
Voorganger-studie.
Erlangsen 2023
Deens suicide-cohort.
Hormoontherapie
Cardiovasculaire risico's.
Bronnen
- de Blok, C. et al. (2021). Mortality trends over five decades in adult transgender people receiving hormone treatment. Lancet Diabetes Endocrinol, 9(10), 663-670. doi:10.1016/S2213-8587(21)00185-6
- Asscheman, H. et al. (2011). Eur J Endocrinol, 164(4), 635-642. doi:10.1530/EJE-10-1038
- statsforgender.org/mortality