Spijt en uitkomsten / Asscheman 2011
Asscheman 2011: Nederlandse mortaliteitsstudie na hormoontherapie
Henk Asscheman (Amsterdam VU) onderzocht de mortaliteit van 1.331 transgender personen die tussen 1975 en 2007 in Nederland cross-sex hormonen kregen. De studie is een belangrijke vroege bron voor mortaliteitscijfers op populatieniveau.
Studieopzet
Retrospectief cohort van patienten van Amsterdam VU-genderkliniek. n=1.331 (966 MTF, 365 FTM). Periode 1975-2007. Mediaan follow-up 18,5 jaar. Vergelijking met algemene NL-bevolking. Asscheman, H. et al. (2011). A long-term follow-up study of mortality in transsexuals receiving treatment with cross-sex hormones. Eur J Endocrinol, 164(4), 635-642. doi:10.1530/EJE-10-1038.
Kerncijfers
+51%
MTF-mortaliteit boven algemene bevolking
5×
Hogere suicide-mortaliteit MTF
+64%
Cardiovasculaire sterfte MTF
=
FTM-mortaliteit niet verhoogd
Belangrijkste doodsoorzaken MTF
| Oorzaak | SMR vs alg. bevolking |
|---|---|
| Suicide | 5,7 |
| HIV/AIDS | 50+ |
| Drugsgebruik | 13,2 |
| Cardiovasculair | 1,64 |
| Onbekend | 1,83 |
Cardiovasculaire mortaliteit was deels gelinkt aan oestrogeen-gebruik (ethinylestradiol, sindsdien grotendeels vervangen door 17-bèta-estradiol).
Interpretatie
"Mortality in MTF transsexuals was higher than the general population, mainly due to non-natural causes of death. The use of ethinylestradiol may have contributed to the increased cardiovascular risk." — Asscheman et al., 2011
De auteurs zien hogere suicide en drugs als reflectie van psychosociale stress, niet van hormonen. De cardiovasculaire piek wijten zij wel direct aan ethinylestradiol. Na 2000 schakelde de Amsterdam-kliniek over op transdermaal 17-bèta-estradiol.
Methodologische beperkingen
- Enkele kliniek — generaliseerbaarheid beperkt
- Geen controle voor minderheidsstress vs hormoneffecten
- HIV-cohort weerspiegelt jaren 1980-1990 epidemie
- Geen detransitie-uitkomsten geanalyseerd
Vervolgonderzoek
De Blok et al. (2021) breidden dit cohort uit naar 4.568 personen tot 2018 — zie de Blok 2021. Mortaliteit bleek nog steeds verhoogd, ook na HIV-exclusie.
Zie ook
Spijt en uitkomsten (dossier)
Overzicht.
de Blok 2021
NL-cohort uitgebreid.
Dhejne 2011
Zweedse studie.
Hormoontherapie
Bewijsbasis en risico's.
Bronnen
- Asscheman, H. et al. (2011). A long-term follow-up study of mortality in transsexuals receiving treatment with cross-sex hormones. Eur J Endocrinol, 164(4), 635-642. doi:10.1530/EJE-10-1038
- de Blok, C. et al. (2021). Mortality trends over five decades in adult transgender people receiving hormone treatment. Lancet Diabetes Endocrinol, 9(10), 663-670. doi:10.1016/S2213-8587(21)00185-6
- statsforgender.org/mortality